การปฏิบัติการพยาบาล

การดูแลด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์

บุคคลที่อยู่ในภาวะของการเจ็บป่วย เป็นผู้ที่อยู่ในสภาพของการต้องการความช่วยเหลือทั้งร่างกายและจิตใจ พยาบาลเป็นบุคคลกรทางวิชาชีพสุขภาพที่ปฏิบัติหน้าที่ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดมากกว่าบุคคลอื่น ภาวะความเจ็บป่วยของบุคคลนอกจากจะมีพยาธิภาพที่สามารถอธิบายด้วยเหตุผลทางวิทยาศาสตร์แล้ว ยังมีลักษณะความซับซ้อนที่มาจากจิตใจและองค์ประกอบอื่นที่เกี่ยวข้อง ดังนั้นการปฏิบัติการพยาบาลโดยการดูแลด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์ของพยาบาลจึงเป็นสิ่งสำคัญ จากความเปลี่ยนแปลงทางด้านสังคม ระบบบริการสุขภาพและวิชาชีพพยาบาลมีผลกระทบต่อการปฏิบัติหน้าที่ของพยาบาล ส่งผลต่อค่านิยม ทัศนคติของบุคคลในสังคม โดยเฉพาะความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีมาใช้ในการให้บริการทางการแพทย์ การให้ความสำคัญต่อวิธีการทางการแพทย์ การให้ความสำคัญต่อวิธีการและเทคโนโลยีมากว่าตัวผู้ป่วยซึ่งเป็นบุคคล ก่อให้เกิดปัญหาจริยธรรมทางการพยาบาลที่จะต้องมีการใคร่ครวญตัดสินใจ พยาบาลเมื่อแรกเริ่มเข้าสู่วิชาชีพจะมีจิตใจที่เปี่ยมไปด้วยความเสียสละ ความกระตือรือร้น ความเมตตา เมื่อต้องมีการทำงานที่หนัก ลักษณะงานที่ซ้ำซากขาดการสนับสนุนหรือแรงจูงใจในการทำงาน ระบบสุขภาพที่เปลี่ยนแปลงไป ประชาชนมีการเจ็บป่วยมากขึ้น เกิดโรคที่มีความซับซ้อนและรุนแรงมากขึ้น ทำให้ผู้ใช้บริการหนาแน่นประกอบกับปัญหาการขาดแคลน อัตรากำลังของพยาบาล ตลอดจนความเสี่ยงอนเกิดจากการปฏิบัติงานจากลักษณะการทำงานที่ต้องใกล้ชิดผู้ป่วย ต้องสัมผัสสิ่งของเครื่องใช้ผู้ป่วยและเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุเช่น ถูกของมีคม ทำให้การดูแลผู้ป่วยออกมาในลักษณะของการขาดมนุษย์สัมพันธ์ที่ดีพอ  เช่น สีหน้าบึ้งตึง กิริยาวาจาไม่สุภาพ ขาดศิลปะในการพูดปลอบโยน และการไม่ตอบสนองต่อความต้องการของผู้ป่วย

การปฏิบัติงานของพยาบาลจะเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล จะต้องอาศัยคุณค่าของการปฏิบัติงานทั้งทางด้านความรอบรู้ทางวิทยาศาสตร์และเหนืออื่นใดต้องควบคู่ไปกับคุณค่าทางจริยธรรม ซึ่งโดยลักษณะของวิชาชีพเป็นการให้บริการแก่สังคมเป็นการปฏิบัติต่อมนุษย์โดยตรงโดยเข้าไปมีส่วนร่วมกับผู้ป่วยซึ่งต้องอาศัยรูปแบบของความสัมพันธ์คือ ความร่วมมือระหว่างพยาบาลกับผู้ป่วย ทั้งนี้ต้องมีศิลปะของการเอื้ออาทร ความเข้าใจในธรรมชาติของมนุษย์

การพยาบาลมีลักษณะเป็นศาสตร์ที่เกี่ยงข้องกับมนุษย์ โดยมีปรัชญาความเชื่อว่า มนุษย์แต่ละคนมีคุณค่าในตนเองและมีจุดมุ่งหมาย การพยาบาลเป็นการปฏิบัติที่มีเหตุผลโดยต้องมีการพิจารณาไตร่ตรองและตัดสินใจอย่างมีหลักการ เป็นระบบ และอาศัยข้อเท็จจริง การนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์ชีวภาพ สังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์มาผสมผสานให้เกิดประโยชน์ต่อการให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยเป็นลักษณะเฉพาะของการพยาบาล การพยาบาลเป็นกระบวนการที่มีจุดมุ่งหมาย พยาบาลในฐานะที่เป็นพลเมืองคนหนึ่งของสังคมจึงมีหน้าที่รับผิดชอบต่อสังคม ควบคู่กับการับผิดชอบต่อหน้าที่ของพยาบาล จะเห็นได้ว่านอกเหนือจากความรู้ความสามารถแล้ว การปฏิบัติต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยความรู้สึกจากจิตใจ เป็นหัวใจสำคัญของการดูแล

การดูแลด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์ไม่ได้มีความแตกต่างหรือแยกออกจากหลักการเดิมของวิชาชีพพยาบาลแต่อย่างใด เพียงแต่มีการขยายขอบเขตและวิธีการคิด โดยการให้คุณค่าและการทำความเข้าใจในการมองผู้ป่วยในฐานะที่เป็นมนุษย์มากขึ้นกว่าเดิม ยอมรับในความแตกต่างของบุคคล เป็นการปฏิบัติที่พยาบาลให้การดูแลแก่ผู้ป่วยด้วยความเคารพในคุณค่าและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ บูรณาการความรู้แต่ละด้านที่เกี่ยวกับมนุษย์ มาใช้ประกอบในการปฏิบัติหน้าที่ด้วยการใช้วิจารณญาณและมีมุมมองที่กว้างขึ้นในการเข้าใจความหลากหลายของพฤติกรรมของบุคคล ทั้งนี้ได้มีแนวคิดที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เรื่องการดูแลด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์ เช่นเดียวกับแนวคิดของการดูแลด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์โรส ซึ่งประกอบด้วย 5ซี

วรุณยุพา รอยกุลเจริญ  Ph.D (Nursing)
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ภาควิชาการพยาบาลศัลยศาสตร์ วิทยาลัยพยาบาลสภากาชาดไทย

พยาบาลประจำโรงงาน  www.pmsnurse.com